වත් නොපුරන්නාගේ සිල් නොපිරේ

ඇඳුම්, පොත්පත් හා භාවිතයට ගන්නා සියල්ල පිරිසුදුව නිසි පරිදි තබා ගැනීමත් නිවසෙහි වැසිකිළි කැසිකිළි ආදිය පවිත්‍රව තබා ගැනීමත් ගෘහස්ත වතාවත්වලට ඇතුළත් වේ. සියල්ල මවුපියන් විසින් ඉටු කිරීම දරුවන්ට කරන හානියක් මිස යහපතක් නොවේ."

රන් රිදී, මුතු මැණික්, ගේ දොර, ඉඩ කඩම් වැනි යෙදුම් සිංහල භාෂාවේ හඳුන්වන්නේ යුගල පද වශයෙනි. වත් පිළිවෙත් යන යෙදුම ද එවැනි යෙදුමක් ලෙසයි පෙනෙන්නේ. වත් සහ පිළිවෙත් කියන පද දෙකට අරුත් දෙකක් තිබෙන බව පෙනෙයි. යමෙකු තමන් සිටින ස්ථානයට හා එතැන ඇති පරිසරයටත් බඩු භාණ්ඩ ආදියත් වෙනුවෙන් කළයුතු දේවල් වත් යනුවෙන් දැක්වෙයි. ඒ ඒ ස්ථානය හා අවස්ථාවන්හි දී පුද්ගලයින් විසින් කළයුතු හෝ නොකර හරින දේ පිළිවෙත්වලට ඇතුළත් වේ. ඒ අනුව 'වත්' හා පිළිවෙත් ප්‍රධාන වශයෙන් දෙකොටසක් හැටියට දැක්වීමට පුළුවනි.

අප සමඟ ජීවත් වන විවිධ පුද්ගලයින් වෙනුවෙන් අප කරන වත් හා පිළිවෙත්

අප ජීවත්වන පරිසරයේ යහපත පිණිස අප විසින් කළයුතු වතාවත් වශයෙනි.

බුදුරජාණන් වහන්සේ නිර්මාණය කළ සමාජය බෞද්ධ සමාජයයි.

නිදැල්ලේ හැසිරෙන සිතට විමුක්තිය ලැබෙන පිහිට

වසවර්ති මාරයාත් බිය වූ එකම දේ බුදු ගුණයි, යක්ෂ, පේත,අමනුෂ්‍යයෝ පවා බුදු ගුණ පාඨයට බය නම් බුදු ගුණ පාඨයෙන් තම තමන්ගේ සිතේ දියුණුවෙන් පංච නීවරණ සංසිඳුවාගන්න පුළුවන්. බුදු ගුණ සිහිපත් කිරීමෙන් ලෝභ, ද්වේශ, මෝහ , මාන, උඩඟුකම්, මුකුත්ම නැහැ. අලෝභ, අදෝශ, අමෝහ උදාර චේතනාවෝ පහළ වෙයි.

පසුගිය ලිපි පෙළ මඟින් නව අරහාදී බුදු ගුණ මෙනෙහි කරන ආකාරය සඳහන් කළා. ඉතිපි සෝ ... ගාථාවම මෙනෙහි කළත් වරදක් නැහැ. මේ ගුණයන්ගේ තේරුම දැන කියා ගෙන පුළුවන් තරමින් මෙනෙහි කරන්න. යන එන විටදී , ගෙදර දොරේ වැඩ කටයුතුවලදී, වත්තේ පිටියේ සිටියදී නිදැල්ලේ හැසිරෙන සිතට ඉතිපි සෝ ගාථාවෙන් ලැබෙන්නේ යහපතක්. එය බුද්ධානුස්සති භාවනාවයි. එයම අපේ විමුක්තිය පිණිස පවතියි.

සමගිය යහපත්

" විරාගික අරමුණකින් කඩිනම් විමුක්තිය සොයා යන භික්ෂුවට බැඳීම් රහිත ජිවිතය විමුක්තිය කඩිනම් කිරිම හේතුවක් විය හැකි වුවත් කාමභෝගී ගිහි ජීවිතයක් ගත කරන ගිහියාට සමාජ සම්බන්ධතා හා අන්‍යෝන්‍ය බැඳීම් පදනම් කරගත් සාමූහික ජිවිතය අවශ්‍ය වේ."

බුදුරජාණන් වහන්සේ දෙව්රම් වෙහෙරෙහි වැඩ වසන සමයෙහි රෝහිණි ගංගාවේ ජලය අරබයා නෑයන් දෙපිරිසක් අතර ඇති වූ කලහය සංසිඳවනු පිණිස මෙම ජාතකය දේශනාකොට වදාළහ. බරණැස් නුවර බ්‍රහ්මදත්ත රජු රාජ්‍ය කරන සමයෙහි පළමු වෙසමුණි රජු චුත වූ පසුව සක්දෙව් රජු විසින් දෙවන වෙසමුණි රජු පත්කරන ලදි. ඔහු ද චුත වූ පසුව තෙවන වෙසමුණි රජු පත් වූ අතර ඔහු තම රුක් දෙව් පිරිස අමතා ප්‍රකාශ කළේ තම තමන් කැමැති තැන්වල විමාන සකස්කරගන්නා ලෙසයි.

සිසාරා ගලන අමා දහමින් සොබා දහමත් සසල වුණා

ඉතාම සිසිල් සුළං ඉතා සෙමෙන් හමා ගියා. ගලන ගංඟා නිසලව නෙළුම් මලින් විකසිත වූවා. මහා සාගරයේ රැළි නතර වුණා. සාගරයේ ලුණු රස නැතිව මධුර රස වෙන්නට පටන් ගත්තා . සාගරය සිසාරා නෙළුම් මලින් විකසිත වුණා. මහ පොළොවේ තණ පිඬලි, වැලි තලාවන් නොපෙනී මුලු මහත් පෘථිවි ධාතුවම නෙළුම් මලින් වැසී ගියා. මේ පෘථිවි ධාතුව පමණක් නොවෙයි, සක්වළ දහදාහකම තිබූ කඳු ගැට, පර්වත නෙළුම් මලින් වැසී පිරී ඉතිරී ගියා. කළුගල් මටසිළුටු වී පැලී ඒ මත දණ්ඩ පදුම නම් වූ සුවිශේෂී මලින් අසිරිමත් වූවා.

ගැඹුරු සදහම් දෙසුම තේරුම් ගතහැකි ප්‍රඥාවන්තයොත් ලොවේ සිටින බව දැක බුදුරදුන් බරණැස ඉසිපතනාරාමයට සැතපුම් දහඅටක් පා ගමනින් වඩියි. මේ අමා ගඟ ගලා යන්න සූදානම් වන මොහොතේ සොබා දහම පවා නොඉවසූූ අසිරිය මෙසේ සඳහන් කරමු.

දෑස් අඳ අයගේ දෑස් පෙනුණා. කන් ඇසෙන්නේ නැති අයගේ මේ මධුර මනෝහර හඬ අසන්නා වාගේ දෙසවන් ඇසෙන්නට පටන් ගත්තා. කතා කරන්න බැරි අයට සාධුකාර දෙන්නා වගේ කතා කරන්න පුළුවන් වුණා. මන්ද මානසික අයගේ මන්ද මානසික බව නැතිව ගියා. කොරවෙලා සිටින අයගේ කොරබව නැතිව ගියා. කුදු වෙලා සිටි අයගේ කුදු බව නැතිව ගියා. මේ වගේ සුවිශේෂී විපර්යාස රැසක් සිදුවන මොහොතේ අකල් වැසි වසින්න පටන් ගත්තා. මුළු විශ්ව ධාතුවම සක්වළ දහදාහක්ම වායු සමනය කළා සේ සිසිලස දැනුණා.

හේතුවේ විනාශයෙන් ඵලය ද විනාශ වේ

" හෙතෙම සුව වේදනාවක් විඳී නම් කෙලෙසුන්ගෙන් වෙන්ව විඳිනවා. කැමැති අරමුණ හොඳයි, යහපත්ය, සුන්දරය ආදී වශයෙන් විඳිනවා. රාගය, ලෝභය, රතිය, කාමය ආදී වශයෙන් හඳුන්වන කිසිදු ක්ලේශයකින් ඇලීමක් සහිත උපාදානයකට මනස පත් කර ගන්නේ නැහැ. එලෙසම දුක් වේදනාවක් විඳිනවා නම් එයත් විඳිනවා. නමුත් පටිඝානුසයක් හෙවත් තරහව, වෛරය, අමනාපයෙන් බැහැරවයි"

තථාගත භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සල්ල සූත්‍ර දේශනාවේ දී තවදුරටත් මෙසේ දේශනා කරන ලදී. මහණෙනි, ශ්‍රැතවත් ආර්ය ශ්‍රාවකයා දුක් වේදනාවක් ලබන විට “න ශෝචති, න කිලමති, න පරිදේවති, න උරත්තාලිං කන්දති” ශෝක කරන්නෙ, ක්ලාන්ත වෙන්නෙ, ළයේ අත් ගසා හඬන්නේ නැහැ. “න සමෝහං ආපජ්ජති” මුළාවට පත්වන්නේ නැහැ. ඊට හේතුව කුමක් ද?

නොදුන් දේ ගැනීම සොරකමයි

අදින්නා දාන කවුරුත් දන්නා සිල් පදයයි. අදත්ත සහ අදින්න යන වචන දෙකෙහිම තේරුම නොදුන් යන්නයි. පාලි බසින් "දත්ත" වචනය දුන් යන අර්ථය ගෙන දේ. ඒ අනුව අදත්තය යනු නොදුන් ලෙස පැහැදිලි වේ. අදින්න යන්නෙහි තේරුම ද එයයි. ආදාන නම් ගැනීමයි. තමන්ට නොදුන් යමක් ගැනීමක් වේද, එය සොරකමකි. මෙලොවෙහි තමන්ට අයත් නොවන යමක් වේ නම් ඒ සියල්ල අයත් වන්නේ අනුන්ටය. අනුන්ට අයිති දෙයක් වේ නම් එහි අයිතිකරුවෙකු ද සිටිය යුතු බව සාමාන්‍ය පිළිගැනීමයි. අයිතිකරුවෙක් ඇති දෙයක් ගැනීමෙන් පව් සිදුවන බවත්, එසේ අයිතිකරුවෙක් නැති දෙයක් ගැනීමෙන් පව් නො සිදුවන බව අපගේ හැඟීමයි. එය වැරැදි මතයකි. දෙවැනි සිල් පදයෙහි සඳහන් වන්නේ නොදුන් දේ ගැනීමෙන් වැළකීම මිස අයිතිකරුවෙක් ඇති දෙයක් ගැනීමෙන් වැළකීම නොවේ.අවුරුදු සියයක් මිනිස් වාසයෙන් තොර යම් කැලෑවකට මනුෂ්‍යයෙක් ඇතුල් වෙයි.

මෙලොවදීම දැකගත හැකි දේවදූතයෝ

පුංචි කාලයේදී අප කතන්දර අසද්දී අසන්න ලැබුණා සුරංගනාවියන්, දේවතාවියන්, දේවදූතයන් ගැන. වැඩිවියට පත්වූ විට බොහෝ දෙනෙකුට ඒ වචන අසන්න ලැබෙද්දී සිහිපත් වන්නේ, සිතෙහි මැවෙන්නේ පුංචි කාලයේ කතන්දර පොත්වල දුටු දේවතාවියන් දේවදූතයන් පිළිබඳවයි. නොයෙක් ආගමි කතා අතරත් මේ අය ගැන සඳහන් වෙනවා. ඒ වගේම අප සරණ ගිය භාග්‍යවත් සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින්ද දෙවියන්, බ්‍රහ්මයින් ගැන දේශනා කොට තිබෙනවා.

නමුත් ඒ සැබෑම දෙව් බඹුන් අප වගේ සාමාන්‍ය මිනිස් ඇසට දැක ගන්නට අමාරුයි. ඒ සැබෑම දෙව්, බඹුන් මල් වට්ටියට, පලතුරු වට්ටියට බැල්ම හෙළන්නේ නැති නිසා. ඒ අය මනුස්ස ලෝකය හා සම්බන්ධ වන්නේ මිනිසාගේ ඇති ගුණධර්මත් සමඟයි. කෙසේ වෙතත් අද අප ප්‍රස්තුත කොට ගන්නේ දකින්න අමාරු, අහස සිසාරා යන එන දේවදූතයන් ගැන නොවේ. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් වදාළා මෙලොවදීම දැකගත හැකි දේවදූතයන් පිළිබඳවයි.

පහන් සිත ගෙනෙයි යහපත

පවෙහි විපාක දුක් සහිතයි. මෙලොව දී දුක් දෙනවා. පරලොව දීද දුක් දෙනවා. නිවන් දක්නා ජාති දක්වාම, උපනුපන් හැම භවයකම විපාක දෙනවා.

අන්සතු දේ තමන් සතු කරගන්නට උපදින්නේ ලෝභ සිතයි. අන් ජීවිත විනාශයට, චරිත ඝාතනයට , හිත් රිදවන්නට ද්වේශය මුල් වෙනවා. අනේක පව්කම් සැලසුම් කරන්නට මෝහ සිත මුල් වෙනවා. සිත,කය, වදනින් මෙසේ රැස් කරන අකුසල කර්ම භවයෙන් භවයට ගෙන යනවා. දුක් විපාක ලබනවා.

බුදුදහමට අනුව අප කරන කියන සෑම දේටම මුල් වන්නේ සිතයි. සිත අපිරිසුදු කරගෙන, නරක් කරගෙන කියන දේත්, කරන දේත්, හිතනදේත් අනුව අපිරිසුදු විපාක ලැබෙනවා. නරක විපාක ලැබෙනවා. හිත නරක් වන්නේ ලෝභයෙන් ,ද්වේශයෙන් හා මෝහයෙන්, කෙනෙක් එබඳු අකුසල සිතිවිල්ලකින් යම් දෙයක් කළොත් පව් සිදුවෙනවා. යම් වචනයක් ප්‍රකාශ කළොත් පව් සිදුවෙනවා. යම් සිතක් පහළ කර ගත්තේ නම් පව් සිදු වෙනවා.

කුසලයෙහි අලස සිත පාපයෙහි ඇළෙනවා

නමෝතස්ස භගවතෝ අරහතෝ 

සම්මා සම්බුද්ධස්ස
"අභිත්ථරෙථ කල්‍යාණෙ
පාපා චිත්තං නිවාරයෙ
දන්ධංහි කරොනෙතා පුඤ්ඤං
පාපස්මිං රමතී මනො"

කාරුණික පින්වතුනි,

අද ධර්ම දේශනය සඳහා මාතෘකාව වශයෙන් තෝරාගත්තේ ධම්මපදයට අයත් පාප වර්ගයේ පළමු ගාථා රත්නයයි. මෙම ගාථාව බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් සැවැත්නුවර ජේතවනාරාමයේදී චුල්ලේකසාඨක බමුණු තුමන් අරභයා දේශනා කරන ලද්දක්.

සැවැත්නුවර සැදැහැවත් එක් බමුණෙක් වාසය කළා. මොහු ඉතා දුප්පත්.මොහුට හා බිරිඳට උරහිස වසා පෙරවීම සඳහා ඇත්තේ එක් කුඩා උතුරු සළුවක් පමණයි. මෙනිසාම මෙතුමා චුල්ලේකසාඨක නමින් ප්‍රසිද්ධව සිටියා. එකම උතුරු සළුව ගමනක් යන විට පමණක් පොරවන බැවින් කිසි දිනෙක දෙදෙනාටම නිවසින් බැහැරව එකට ගමනක් යා නොහැකි වුණා.

බුදුරදුන් සැවැත්නුවර වැඩ සිටි සමයක ජේතවන මහා විහාරයෙහි දින කිහිපයක් පුරා පැවැත්වෙන ධර්ම දේශනා පින්කම් මාලාවක් සිදුවෙමින් පැවතුණා. මීට සහභාගි වන්නට සිතූ බමුණා සිය බිරිඳ අමතා සොඳුර ඔබ දහවල බණ අසන්නේද? නැතහොත් රාත්‍රි කාලයෙහි ඊට සහභාගි වන්නේදැයි විමැසුවා.

සෝමා මහරහත් තෙරණින් වහන්සේ

වීර්යවන්ත වූ ඒ අර්හත් සිතක ආශ්චර්යය අපූර්වත්වය දැකිය හැකි වන්නේ ඒ අර්හත් භූමිය ස්පර්ශ කිරීමෙන්මය. සතර අපා දුකකට නොවැටී කාමාවචර ලෝකය තුළ දිව්‍ය ලෝක, බ්‍රහ්ම ලෝක සැපයෙන් ද වෙන්වී නික්ලේශි සිතක උරුමය ලබන්නට කෙතරම් සිත පුරුදු පුහුණු කළ යුතුදැයි විවේකී සිතින් මනාව සිතිය යුතුමය."

මාරයාගේ වසඟයෙන් අතමිදුනු උත්තරීතර චරිතයක් වන්නේ මහ රහත් භූමියට පත් වූ උතුමෙකුමයි. සසර ගමනට එකතු වී සිත සහ සිතිවිලිවලට වසඟව කටයුතු කරන තාක්කල් අප මාරයාගේ තෝන්ලණුවට හසුවෙමින් සිටින්නෙමු. මාරයා ඉදිරියේ අභීතව සිංහනාද කළහැක්කේ මාරයාගේ ග්‍රහණයෙන් මිදුනු ආර්ය උතුමෙකුටම පමණි. එවන් වූ ආර්යත්වයෙන් පිදුම් ලද මාරයා ඉදිරියේ නිර්භය වූ සෝමා මහරහත් තෙරණින් වහන්සේ ශ්‍රද්ධාවෙන් වන්දනා කරමු.

වැඩිහිටි මධ්‍යස්ථාන බිහිවීම වැළැක්වීමට නම්..

" එක එක්කෙනා වෙනුවෙන් උදවු උපකාර කරන්න එපා යනුවෙන් කාට හෝ උගන්වනවා නම්,එම එක එක්කෙනා අතර තමනුත් අයිති වෙයි. එය ඔබ අවබෝධ කරගත යුතුයි. දරුවන් හැදෙන වැඩෙන අවධියෙහි අප දරුවන්ගේ මනසට ලබාදෙන්නේ වෙනත් කාරණාවන් වෙයි. එම දෙන දෙය කෙතරම් භයානකද කියනවා නම්, එහි නරකම ප්‍රතිඵලය පළමු කොටම බුක්ති විඳීන්නේ නරක දීපු පුද්ගලයාමයි.'

අප කවුරුත් දැනුම තේරුම් ඇති කාලය තුළ අපගේ අම්මා ජීවත් වූයේ කෙසේද? යන බව අප සිතයි. අප දන්නා කාලය තුළ අපගේ තාත්තා ජීවත් වූයේ කුමන ආකාරයෙන්ද?

මුල වරදා අග නිවැරැදි කිරීම

බරණැස් නුවර සාම නම් රජුට ‘පාණ්ඩව‘ නමින් අශ්වයෙක් සිටියා. බොහොම ශක්ති සම්පන්නයි. දැකීමට පි‍්‍රයයි. පාණ්ඩවගේ ආවතේවකරු, ගිරිදත්ත නම් අස්සලයෙක්. එක් පයක් කොර වූ ඔහු පය තැබුවේද කොර ගසමින්. පාණ්ඩවට මඟ පෙන්වමින් ගිරි දත්ත ඉදිරියෙන් යනවා. පය කොර කොටම බිම තබනවා. ඒ දකින පාණ්ඩව ද කොර ගසන්නට පුරුදු වෙනවා. එක් පයක් කොර කොටම බිම තබනවා.

සිය මංගල අශ්වයා හිටි හැටියේ පය කොර ගැසීම රජුට ඉවසුම් දුන්නේ නෑ. වෙදුන් කැඳවූවා. අසනීපය සොයා ගැනීමට නොහැකියි. රජු බෝසත් ඇමැතිට සිදුවීම පවසනවා. හෙතෙම පාණ්ඩව නිරීක්ෂණය කරනවා. හිටි හැටියේ ඇතිවුණ මේ කොරය රෝගයක් නිසා නොව ගිරිදත්ත නම් අස්සලයාගේ කොරය ආදර්ශයට ගැනීම නිසා බව ඇමැතිට වැටහෙනවා. ගිරි දත්ත වෙනුවට වෙනත් අයෙක් සේවයට යොදවනවා. අසු නිවැරැදි වෙනවා. කෙළින් ඇවිදින්නට පටන් ගන්නවා.

හැටිය හෙවත් හැටිය හෙවත් ස්වභාවය

පුප්ඵං මිලායාති යථා ඉධම්මේ
කායෝ තථායාති විනාස භාවං

මලක් පිපෙන්නේ මාසයේ පළමු වෙනිදා නම්, මල මැලවෙලා පරවෙලා නටුවෙන් ගිලිහිලා බිමට වැටෙන්නේ තිස් වෙනිදා නම්,ඒ මලෙහි ආයුෂ කාලය දින කීයද?මල හටගන්නේ පළවෙනිදා නම්,තිස් වෙනිදා මල පරවෙලා නටුවෙන් ගිලිහිලා බිමට වැටෙනවා නම්, එම මලේ ආයු කාලය දින විසිඅටක් හෝ තිහක් වෙයි.

දෙවන ප්‍රශ්නය නම්, මල නටුවෙන් ගිලිහී බිමට වැටීමට දින තිහක් ගත වෙලා නම්, මල පරවීමට පටන් ගන්නේ කවදාද? මල පළවෙනිදා පරවෙන්න පටන් අරගෙන තිස්වෙනිදා පරවෙලා අවසන් වෙනවා නම්, මල පරවු කාලය සමානයි දින තිහයි. මලේ ජීවිත කාලය සමානයි දින තිහයි. පරවූ කාලය සමානයි දින තිහයි නම්, ජීවත් වූ කාලය සමානයි පරවූ කාලය . ජීවත් වූවේ යැයි කර තිබෙන්නේ පරවූ එකයි. අප ඉපදුන දා සිට මැරෙනවා. මැරිලා මැරිලා අන්තිම දවස වන විට මැරෙන වැඩය අවසන් කරයි.

සදහම් දැනුම

ප්‍රශ්නය

ස්වභාව ධර්මය සමග සබඳතාවයක් ඇතිකර ගත හැකි එකම මගනම් සදාචාරය බව බුදු සමය විශ්වාස කරයි. ස්වභාව ධර්මයාගේ ස්වභාවය සදාචාරය වේ. අප ස්වභාව ධර්මය සාවද්‍ය ලෙස පාවිච්චි කළහොත් ඊට කෘතවේදී නොවුණහොත් ඒ සඳහා අපට දරුණු ප්‍රතිවිපාක සිදුවනු නියතය. සිඟාලෝවාද සූත්‍ර භාවිතා කරමින් පිළිතුරු සකසන්න.

පිළිතුරු

පටිච්චසමුප්පාදමය ධර්මයෙන් අවධාරණය කරනු ලබන්නා වූ ඉතා වැදගත් කරුණු නම් මේ මහත් විශ්වය මා කෙරෙහි වගකීමකින් යුක්තව සලකන හෙයින් (මට ජීවත්වීමට උපකාරි වන හෙයින්) මම ද කෘතගුණ පූර්වකව මුළුමහත් විශ්වයම කෙරෙහි වගකීමකින් යුක්තවීමට බැඳී සිටින බවය. සිඟාලෝවාද සූත්‍රයෙහි බුදුන් වහන්සේ අවධාරණය කරන කරුණනම් යුතුකම්වලින් අයිතිවාසිකම් හඳුනා ගැනීමත් අයිතිවාසිකම්වලින් යුතුකම් හඳුනාගත හැකි බවත් ය. අප ලබාගන්නා අයිතිවාසිකම්වලට සුදුසු පරිදි පෙරලා කෘතගුණ නොසලකානම් ‘යො චෙ පරකුලං ගන්ත්වා භුත්වාන සුචිභෝජනං ආගන්ත්වාන පටිපූජෙති’ පිරිහීම අතළඟය. සදාචාරමය. සද්ගුණයක් එකිනෙකා තුළ නිසිසේ ජනිත නොවන්නේ ය. ස්වභාව ධර්මය අප වෙත සාධාරණීකරණී වෙයි. සිව්පසය ම අප වෙත නොමිලයේම ලබාදෙයි. අපෙන් සාධාරණය වෙනුවට අසාධාරණය ඔවුන් වෙතට යොමුවන්නේ නම් දරුණු ඵල විපාක අපට භුක්ති විඳීමට සිදුවෙයි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සිංහ නාදයට දුක් පීඩා නැති දෙවියොත් තැති ගත්තා

භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අමා දොර විවර කරන මොහොතේ පරිසරයේ සිදුවූ සුවිශේෂී විපර්යාසය පසුගිය ලිපියෙන් සඳහන් කළා. අද පළවෙන්නේ මෙම ලිපියේ සිව්වන කොටසයි.

භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ධර්ම දේශනාවෙන් මුලින්ම සඳහන් වෙන්නේ ත්‍රි ලක්ෂණයයි. අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම වූ ත්‍රිලක්ෂණයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය දේශනා කරනවා. ආර්ය සත්‍ය ධර්මය දාසය ආකාරයකට බෙදා දේශනා කර නැවත වතාවක් එය හැටදාහකට බෙදා දක්වනවා. ආර්ය සත්‍ය හතරයි යනුවෙන් සඳහන් කරනවා. මෙසේ කොටස් දාසයකට බෙදා නැවත වතාවක් ක්‍රම හැටදාහකට බෙදා දේශනා කරද්දී දෙව් බඹුන් බියට පත් වෙනවා.

මෙසේ ක්‍රම හැටදාකට බෙදා දේශනා කරද්දී කුමටද බය වුණේ? දිව්‍ය ලෝකවල ඇත්තේ අප්‍රමාණ සැපයි. දෙවියන්ට තිබෙන ආයුෂ අප්‍රමාණයි. කල්ප ගණනින් ආයුෂ තිබෙනවා. ස්වල්ප ආයුෂ එහෙම නොවෙයි. සමහර බ්‍රහ්ම ලෝකවල තිබෙන්නේ කල්ප ගණන් ආයුෂයි.

එක බුදුවරයෙක් නොවෙයි, බුදුවරු හත් නමක් දැකපු බ්‍රහ්ම රාජයොත් බ්‍රහ්ම ලෝකවල ජීවත් වෙනවා. දෙවියන්ට තිබෙන අඩුම ආයුෂ මනුෂ්‍යය ලෝකයේ වර්ෂවලින් ලක්ෂ අනුවක් බව සඳහන් වෙනවා. වැඩිම ආයුෂ තිබෙන දෙවියන්ගේ ආයු ප්‍රමාණය මනුස්ස වර්ෂ නවසිය විසිඑක් කෝටි හැට ලක්ෂයක ආයුෂයි. මෙහෙම ආයුෂ තිබෙන දෙවියෝ තැති ගන්නවා.

පිදිය යුතු අය පිදීම

පිදිය යුත්තන් පිදීම ජීවිතයේ දියුණුවටත්, අභිවෘද්ධියටත් හේතුවන උතුම් මංගල කරුණකි. බෞද්ධයන් ලෙස පිදිය යුත්තෝ නම් බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ත්‍රිවිධ රත්නයය. මවුපිය ගුරුවරුය. නිවසේ, ගමේ, නගරයේ, ජීවත්වන සිල් ගුණයෙන් දැනුමෙන් පිරි වැඩිහිටියෝය.

රටේත්,ජාතියේත්, ආගමේත්, උන්නතිය වෙනුවෙන් කටයුතු කළ, ජීවිත පරිත්‍යාගයෙන් ක්‍රියා කළ ගිහි පැවිදි උතුමෝ ද වෙති. ඒ උතුමන් ද පිදිය යුතුමය. රටට ගෞරවණීය බවක් ,වටිනාකමක්, ඉතිහාසයක් ගෙන එන ජාතික, ආගමික, ඓතිහාසික වටිනාකමින් යුතු ස්ථාන, වස්තූන්, ප්‍රතිමා හා සිහිවටනද වේ. ඒවාද පිදියයුතු ගණයෙහිලා ම ගැනේ.

නොසලකා බැරිකමට සැලකීමෙන්, අනුන්ගේ කීමටද, හොඳ නම ගන්නටද ගරු බුහුමන් කිරීමෙන් එහා ගිය උතුම් සද්කාර්යයක් පිදිය යුත්තන් පිදීමෙහිලා කළ යුතුව තිබේ. ඉහත දැක්වූ ලෙස සජීවි පුද්ගලයන්ට, නාමශේෂ පුද්ගලයන්ට සේම වස්තූන්ටද නින්දා, අවමානයක්, හානියක් සිදු නොවන අයුරින් ගෞරවය කිරීම, ප්‍රණාම දැක්වීම එහි දී වැදගත් වේ.

අප තථාගත බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා වසර දෙදහස් පන්සිය හැටක පමණ කාලයක් ඉක්මවා ඇතද අදත් ශ්‍රද්ධාවත් බෞද්ධයෝ ජීවමාන බුදු හිමියන්ට මෙන් කළ යුතු වතාවත්, පුද පූජාවන් උන්වහන්සේ වෙනුවෙන් ඉටු කරති. සෑම බෞද්ධ නිවෙසකම පාහේ බුදුහිමියන් වෙනුවෙන් මලක්, පහනක් පැන් බඳුනක් පූජා කරති. එහෙත් උගත්යැයි කියා ගන්නා ඉතාම සුළුතරයක් විසින් ප්‍රතිමා ඉදිරියේ බුදුරජාණන් වහන්සේ වෙනුවෙන් එලෙස ඉටුකරනු ලබන පුද පූජාවන් අර්ථ විරහිත බව පවසනු ලබති. ඔවුන්ට අනුකම්පා කරනු හැර කළ හැකි වෙනත් යමක් නැත.

පසුගාමී නොවෙමු ( කරණීයමෙත්ත සූත්‍රයෙන් )

කරණීය මෙත් සුතුර බෞද්ධ අපට බොහෝ සමීප ය. අසා , කියවා, වන පොත් නොකළ බෞද්ධයෙක් නැති තරම්ය. එහෙත් බොහෝ දෙනාගේ වැටහීම වැරදිය. විපතකදී, දුකකදී, කරදරයකදී, බියකදී, සජ්ඣායනය කිරීමෙන් මානසික සුවයද, පිහිටාරක්ෂාවද සැලසෙන බව පමණක් ඔවුහු සිතති. කරණීය මෙත්ත සූත්‍රය යනු එසේ සිතමින් උදේ සවස කටපාඩමින් කියවිය යුතු සූත්‍ර දේශනාවක් පමණක් නොවේ. සරලව කියනවා නම් මන්තරයක් මතුරන්නා සේ කියවාගෙන යන ජපමාලයක් නොවේ. එවන් සංකල්පනාවන්ට එහා ගිය වෙසෙස් වටිනාකමක් එහි අන්තර්ගතය. එම ධර්ම කරුණු ජීවිතයට සමීප කර ගැනීමෙන්, පුරුදු පුහුණු කිරීමෙන් මේ ජීවිතය දිනිය හැකිය. පරලොවද දිනුවා වන්නේය. නිවනට මග පෙන්වන්නේ ය.

කරණීය මෙත්ත සූත්‍රයේ අවධාරණය කැරෙන පළමු ගුණය, සක්කෝ” ගුණයයි. ‘සක්කෝ’ නම් හැකියාවයි. ‘මට හැකියි’ යන අරමුණයි. ඒ අරමුණ මල්ඵල ගන්වන්ට ක්‍රියාත්මක වීමයි. බුදුදහමේ කොතැනක හෝ හැකියාව මිස නොහැකියාව ඉස්මතු කරන්නේ නැත. සැමවිටම ඉඩ දී තිබෙන්නේ හැකියාවටය. බෝසතාණන් වහන්සේට මතු බුදු බව ලබන්නට අවස්ථාව උදාවුණේ පෙරුම් දම් පුරමින් භවයෙන් භවය වැඩි දියුණු කළ හැකියාව නිසාය. සක්කෝ ගුණය නිසාය. හැකියාව වර්ධනය නොකළානම් උන්වහන්සේට තවමත් බුදු බව ලබන්නට අවස්ථාවක් නොලැබෙනු ඇත.

සම්බුදු පදවිය ලද අවසන් භවයේ ද සය අවුරුද්දක් පුරා දුෂ්කර ක්‍රියා කරමින්, කුස ගිනි දරා ගනිමින්, විටෙක සිහි මූර්ජා වෙමින් වීර්ය වැඩුවේ බුදු පදවි ලබන්නට හැකියාව වැඩිදියුණු කර ගන්නටය. මට බැහැ. දැන් අමාරුයි. අසනීප වැඩියි. සිහි කල්පනාවට එන්නේ නෑ, බුද්ධියක්, දැනුමක් නෑ යන පසුගාමී සිතිවිලිවලට බුදුදහමේ ඉඩක් නොවේ.

අනුසස්වලට ඇලී ගැලී භාවනා නොකරන්න

සාකේත නුවර පාලක සිටුතුමා, බුදුරජාණන් වහන්සේට පූජා කළ ආවාසය ආලකාරාමයයි. ජෛන ආගමිකයෙක් වූ පාලක සිටුතුමා අති විශාල ධනයක් විය පැහැදැම්කර ආලකාරාමය ඉදි කළා. මෙසේ ජෛන ආගමිකයන් බුදු දහම වැළඳ ගනිද්දී ජෛන නායකයන් බියට පත්ව බුදුරජාණන් වහන්සේට නිග්‍රහ කරන්න, අපහාස කරන්න පෙළඹුණා.

සාකේත නුවර පාලක සිටුතුමාගේ පුතණුවන් විවාහ පත් කරගත්තේ අනාථ පිණ්ඩික සිටුතුමාගේ දියණියයි. පාලකාරාමය ඇති වූණේ තම ලේලිය වූ චූල සුභද්‍රාව නිසයි. ඇය, බුදුරජාණන් වහන්සේ සමඟ පන්සියයක් මහරහතන් වහන්සේ ආලකාරාමයට වඩම්වා දන් දුන්නා. එහිදී ඇති වූ අපමණ පැහැදීමෙන් තම මාමණ්ඩිය ආලකාරාම මහා විහාරය ඉදි කර බුදුරදුන්ට පූජා කළා. මෙහිදී බුදුරජාණන් වහන්සේ තම ගුණයන් දීර්ඝව දේශනා කර වදාළේ අන්‍යයන්ගේ යහපත උදෙසාමයි. මේ සුමධුර සදහම් දේශනාවේදී මහා පෘථිවිය වාර හතරක් කම්පිත වුණා. මේ සුවිශේෂී නිමේෂයේදී අති විශාල පිරිසක් නිවනින් සැනසුණා. දෙව් , බඹුන් අසීමිතව නිවනින් සැනසුම ලැබුවා. මේ පිරිස බුදු ගුණ භාවනාව සසරේ පුරුදු පුහුණු කළ පින්වතුන් වූවා.

අසමගි කරවීමේ පාපය

ආගන්තුක භික්ෂුව තමන් සිදුකළ කේළම් කීමේ අකුසල කර්මය පිළිබඳ නිතර නිතර පශ්චත්තාප වුණා. දුකට පත්වුණා. මරණයට පත්ව බුද්ධාන්තරයක් මුළුල්ලෙහි නිරයේ ඉපදී අප්‍රමාණ දුක් වින්දා. නැවත අප බුදුන් දවස රජගහනුවර පූතිමුඛ ප්‍රේතයෙක් ලෙස ඉපදුණු බව එම ප්‍රේතයා නාරද ස්වාමීන් වහන්සේට සඳහන් කළා. ඔබවහන්සේලා එවන් අකුසල කර්ම සිදු නොකරන ලෙස ඉල්ලා සිටියා. මෙලෙස ගාථාවකින් සඳහන් කර සිටියා.

පින්වත්නි, අද දින ඔබට පැහැදිලි කරදෙන්නට බලාපොරොත්තු වන්නේ මුඛයෙන් පණුවන් හටගෙන ඒ පණුවන් විසින්ම මුඛය සපාකෑමට ලක්කරන ප්‍රේතයෙක් පිළිබඳවයි. ප්‍රේතවස්තුවේ එන තෙවන කතා පුවත මෙයයි. නිතරම පණුවන්ගෙන් මුඛය සපා කෑමට ලක්වන නිසා මෙම ප්‍රේතයා පූතිමුඛ ප්‍රේතයා යැයි හඳුන්වනවා ඇත.

මිනිසාට ඇති අනතුර කුමක්ද?

මේ මොහොත අප සුගති ලොවක ගත කරන කාලයයි. සුගති ලෝක රාශියක් තිබෙනවා. එයින් අන්තිම සුගති තලය මේ මිනිස් ලෝකය යි. මිනිස් ලොවින් උඩ චාතුම්මහාරාජික, තාවතිංස, යාම, තුසිතය, නිම්මාණරති ආදි සුගති කාම ලෝක තිබෙනවා. ඒ වගේම බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජ ආදී බ්‍රහ්ම ලෝක සුගති තිබෙනවා. පහළම සුගති තලය වන මේ මිනිස් ලොව ඉතාම තීරණාත්මක ස්ථානයක්.

ඔබ දන්නවා බුදුරජාණන් වහන්සේ පහළ වන්නේ මිනිස් ලෝකයේ බව. දෙවියන්, බඹුන් අතර බුදුවරයන් පහළ නො වන්නේ මිනිස් ලොවට උපකාර ලැබීමට අවස්ථාව අහිමි වන නිසයි. මිනිස් ලොව බුදුවරයෙක් පහළ වූ විට මිනිස් ලොව ඇතුළු සියලු ලෝකයන්ට ඒ බුදුරදුන්ගෙන් නො වෙනස්ව උපකාර ලැබෙනවා. එසේනම් මිනිස් ලොව බුදුරජාණන් වහන්සේලා පහළ වන්නේ සත්ත්වයාට අනුකම්පාව පිණිසමයි.

තිරිසන් ලෝකයේ දුක

ඒ වගේම මේ ලෝකයෙහි අප අතරේම ඇති තවත් ලෝකයක් අපට පෙනෙනවා. ඒ තිරිසන් ලෝකයයි. මේ තිරිසන් ලෝකය අයත් වන්නේ සුගතියට නොවේ. දුගතියටයි. සුගතියේ සහ දුගතියේ පැහැදිලි වෙනසක් තිබෙනවා. අපට වගේම තිරිසන් සතුන්ටත් ඇස්, කන් ආදි ඉඳුරන් තිබෙනවා. නමුත් ඔවුන්ට අපට තරම් කල්පනා කොට හිතාමතා නිර්මාණශීලිව යමක් කළ නොහැකියි. ඔවුන්ට අඩුපාඩු තනිවම සපුරා ගන්නට අමාරුයි. බඩගින්න, පිපාසය ඇති වූ විට එය සන්නිවේදනය කර ගන්නට ඔවුන්ට තේරෙන්නේ නැහැ. ඔවුන්ගේ හැඟීම් ප්‍රකාශය දුර්වලයි. ඒ වගේම මුලික අවශ්‍යතා ඉෂ්ට කරගන්න ඔවුන්ට තේරෙන්නේ නැහැ. සීතලේදී ඔවුන් දුක් විඳිනවා. රස්නයේදීත්, වැස්සේදීත් ඔවුන් දුක් විඳිනවා. ඔවුන්ට ප්‍රඥාව නැහැ. ඔවුන් දුක් විඳිනවා. ඒ වෙනුවෙන් අරගල කොට ඒ දුක ජය ගන්නට ඔවුන්ට බැහැ.

පරදාර සේවනය නිරයේ උපතට හේතුවෙයි

කාම මිථ්‍යාචාරය පරදාර සේවනය ලෙස ද දක්වා තිබෙයි. “පර” යනු අනුන් හට අයත් යන අදහස දෙන පදයයි. “දාර” යනු ගැහැනිය, ස්ත්‍රිය, බිරිය යන අදහසින් යුක්තයි. නීත්‍යානුකූල විවාහයකින් හෝ විවාහ ගිවිස ගැනීමකින් තොර සැවොම කිනම් ආකාරයකින් හෝ අනුන්ට අයත් ස්ත්‍රිහු වෙයි. ඒ අනුව තමන්ගේ භාර්යාව හැර අනෙකුත් සියලුම ස්ත්‍රීන් පරදාර ගණයට අයත්ය.

ඒ ස්ත්‍රීන් අතරින් එක් අයෙකු සමඟින් හෝ කාම සේවනයෙහි යෙදෙයි නම්, එය කාමේසු මිච්ඡාචාරය යි. කාමේසු යන බහු වචනයෙන් මෙම පදය යුක්ත වී ඇත්තේ මෙම බොහෝ ස්ත්‍රීන් සමඟ වන කාම සේවනය අර්ථවත් කිරීමටය. කාමේසු මිච්ඡාචාරය යන සිල් පදයෙන් අදහස් වන්නේ අනිසි ලෙස ඉඳුරන් පිනවීම නොව වැරැදි කාම සේවනය ගැන බව අප අවධාරණය කළ යුතුය.

සැනසීම ලබන මග ...

නමෝ තස්ස භගවතෝ අරහතෝ සම්මා සම්බුද්ධස්ස.....!

“හනන්ති භෝගා දුම්මේධං
නෝ චෙ පාරගවේසිනෝ
භෝග තණ්හාය දුම්මේධෝ
හන්ති අඤ්ඤා ච අත්තනං”
(ධම්මපදය – තණ්හා වග්ගය)

කාරුණික පින්වතුනි,

සියලු ලෝ සතුන් අමා දහමින් සනසා වදාළ අප අමාමෑණි ලොව්තුරා බුදුපියාණන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරන ලද වටිනා දහම් කාරණා කිහිපයක් අද දින ‘බුදුසරණ’ ධර්ම දේශනාව මඟින් පහදා දීම සඳහායි, මෙයින් බලාපොරොත්තුවන්නේ. ධර්මයට අනුව දිවි ගෙවීම දෙලොව සැපයට හේතු වන බව සම්බුද්ධ දේශනාව මඟින් මනාව පෙන්වා දී ඇත.

ඉහත ගාථා ධර්මය ඛුද්ධක නිකායෙහි ධම්ම පදයට අයත් තණ්හා වග්ගයට අයත් වූවකි. එහි ගාථාර්ථය නම් ‘භෝගයෝ අනුවණයා නසයි. එහෙත් නිවන සොයන්නාට ඒවායින් අනතුරක් නැත. අඥානයා වස්තු ආශාව නිසා අනුන් ලවා නසා ගන්නාක් මෙන් තමා නසාගනී.’ යන්නය.

සතර සංග්‍රහ වස්‌තුව

සූත්‍ර පිටකයේ අංගුත්තර නිකායේ චතුක්ක නිපාතයේ පඤ්චක පණ්ණාසකයේ අභිඤ්ඤා වග්ගයේ සංගහවත්ථු සූත්‍රයෙන් පුද්ගලයෙකු ගේ මෙලොව ජීවිතයට හා පරලොව ජීවිතය සැපවත් කර ගැනීමට උපකාර වන කරුණු සතරක්වන දානය, පි‍්‍රය වචනය, අර්ථචර්යාව, හා සමානාත්මතාව යන සිව් සඟරාවක හෙවත් සතර සංග්‍රහ වස්තු පිළිබඳ විස්තර කැරේ.
සතර සංග්‍රහ වස්තු හේතුකොට ගෙන යහපත් පවුල් පරිසරයක්, යහපත් සමාජ රටාවක් ආයතනයක් රටක් නිර්මාණය කර ගැනීමට හැකිවේ. පරිත්‍යාගය හෙවත් දීම තුළින් ඕනෑම කෙනෙකු තමාට අවනත කරගත හැකි බව පැහැදිලියි. පි‍්‍රය වචනය මගින් ද මිල මුදලක්දී වුවත් කරගත නොහැකි වැඩක් කර ගැනීමට කෙනෙකු හිතෛශී පුද්ගලයෙකු බවට පත්කර ගැනීමට හැකි වෙයි. අර්ථචර්යාව යනු පුද්ගලයකු ගේ දියුණුවට අවශ්‍ය මඟ පෙන්වීමයි. සමානාත්මතාව තුළින්ද ඒ පුද්ගලයන් හා සමව දුක සැප බෙදා හදා ගෙන ජීවත්වීම තුළින් ජනපි‍්‍රය පුද්ගලයකු වීමට හැකියාව ලැබේ. මේ අනුව සතර සංග්‍රහ වස්තු යම් පුද්ගලයෙක් විසින් අනුගමනය කරන්නේ නම් ඒ පුද්ගලයාට මනා සමාජ සම්බන්ධතාවක් ගෙඩනගා ගැනීමට ඒ උපකාර වන බව පැහැදිලි කර ඇත.

බුදු සිතක උපදිනා සිතිවිල්ලක්‌ ඔබේ සිත තුළත් උපදවාගන්න

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්සේ....

නව වසරට ධාර්මික ප්‍රවේශයක්‌ සඳහා කෙරෙන ආරාධනය II

තවත් ජනවාරි පළවැනිදාවක්‌ අත ළඟය. අප මේ අදියරේදී කතා කරමින් සිටින්නේ 'සතර අපායෙන් මිදීම' ගැනය. මේ නිමිති දෙක සැලකූ විට මෙම ලිපිය තවත් වරක්‌ පළ කිරීමට සිත්විය. 'මහරහතුන් වැඩි මඟ ඔස්‌සේ' ලිපි මාලාව කියවන්නට පසුව එක්‌වූ හෙවත් මෙම ලිපිය මගහැරුණු පාඨකයන් වෙනුවෙන්ද, මෙම ලිපිය මින් පෙර කියවා ඇති පාඨකයන්ට එම අදහස්‌ තව තවත් කාවද්දනු පිණිසද නැවතත් මෙය පළකිරීමට අපි තීරණය කළෙමු. හොඳ දේ දෙවරක්‌ නොව, කිහිපවරක්‌ වුව යොදාගත්තාට කම්නැතැයි සිතමු. ඒ අනුව ඉකුත් වසරාරම්භයේදී පළවූ සුවිශේෂී ලිපි දෙකක්‌ මෙලෙස මෙම සතිදෙකේදී නැවත පළකිරීමට අප සිතුවේ එළඹෙන වසර තව තවත් අර්ථවත් කරනු වෙනුවෙනි. එම සුවිශේෂී ලිපි 2 න් අනතුරුව ජනවාරි පළමු සතියේ සිට සුපුරුදු පරිදි ලිපි මාලාව ඉදිරියට ක්‍රියාත්මක වනු ඇත.

හිංසාවේ රාත්‍රිය...

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ... 
'සතර අපායෙන් මිදෙමු' විශේෂ ලිපිය I

තවත් ජනවාරි පළවැනිදාවක්‌ අත ළඟය. අප මේ අදියරේදී කතා කරමින් සිටින්නේ 'සතර අපායෙන් මිදීම' ගැනය. මේ නිමිති දෙක සැලකූ විට මෙම ලිපිය තවත් වරක්‌ පළ කිරීමට සිත්විය. 'මහරහතුන් වැඩි මඟ ඔස්‌සේ' ලිපි මාලාව කියවන්නට පසුව එක්‌වූ හෙවත් මෙම ලිපිය මගහැරුණු පාඨකයන් වෙනුවෙන්ද,

මට අවශ්‍ය වූයේ බුදුරජාණන් වහන්සේව තෘප්තිමත් කිරීම පමණි

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ '
සතර අපායෙන් මිදෙමු' 17 කොටස

සම්මා සම්බුද්ධ ශාසනයක 'ශුෂ්ක විදර්ශක' කියලා රහතන්වහන්සේලා වැඩසිටිනවා. අතීතයේ වැඩසිටියාවූ චක්‌කුපාල මහරහතන් වහන්සේ එවැනි ශුෂ්ක විදර්ශක රහතන්වහන්සේ නමක්‌. සම්මා සම්බුද්ධ ශාසනයක අවසාන කාලවකවානුවලදී චතුරාර්යසත්‍යය අවබෝධය කරන රහතන්වහන්සේලා මෙවැනි ශුෂ්ක විදර්ශක ගණයට වැටීම ස්‌වභාවයක්‌. මෙවැනි අයට බුදුරජාණන්වහන්සේගේ, මහරහතන්වහන්සේලාගේ ඇසුර, දර්ශනය ලැබීමක්‌ නැහැ. ශුෂ්ක විදර්ශක රහතන්වහන්සේ යනු මුලින්ම තෙරුවන් කෙරෙහි අචල ශ්‍රද්ධාවට පැමිණ, ආර්යඅෂ්ඨාංගික මාර්ගය, සිය මාර්ගය කරගනිමින්,

දුක සැප පෙරළෙන සංස්‌කාර

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ.....
'සතර අපායෙන් මිදෙමු' 18 කොටස

වැස්‌ස බොහෝම හයියෙන් වහිනවා. තුන් බිත්ති කුටියේ ඉදිරිපස එල්ලා ඇති පැරණි සිව්ර අතරින් මීදුමත්, වහලයේ කුමේරය අතරින් වැහි බිඳුත් කුටියට වැටෙනවා. පරිසරය මීදුමින් වැසිලා. හැබැයි සුළඟ තවම නැහැ. වෙලාව පස්‌වරු 5.30 යි. දියසීරාව නිසා කුටියේ බිම සිමෙන්තිය තෙත්වෙලා. පාවහන්වලින් තොර නිර්වස්‌ත්‍ර දෙපා, තෙතබරිත සිමෙන්ති පොළොවේ ගැටෙන විට සීතලක්‌ දැනෙනවා. මේ වැස්‌ස, සීතල, දියසීරාව, මීදුම හරිම අසරණයි. සරණක්‌ ඇති ජීවිතයක්‌ ඉදිරියේ මේවා කුමක්‌ නම් පීඩාවක්‌ කරන්නද.....

ලන්තෑරුම් එළියෙන් ලෑලි ඇඳ මත වාඩිවී මේ සටහන තබනකොට භික්‍ෂුවගේ සිත පුදුමාකාර සැනසීමකින් පිරිලා.

මේ දුකම කියන දහමක්‌ද ? දුකෙන් මිදෙන දහමක්‌ද?

'මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ.....  
සතර අපායෙන් මිදෙමු' 17 කොටස

ධර්මයට අනුව පිංවත් ඔබ නිවැරදිවෙන්න. 
ධර්මය පිංවත් ඔබට නිරතුරුවම කථාකරන්නේ වඩාත් සැපයකට බවට ඔසවා තබන්න. ඒ ශීලය, දානය, ශ්‍රද්ධාව නැමැති සැපයේ උපාදානය ඔස්‌සේ ක්‍රමානුකූලව ඔබව 'පංච උපාදනස්‌කන්ධයේ අනිත්‍යභාවය දැකීම' කියන අවබෝධයට යොමු කිරීම පිණිසයි.

ලොව සුන්දරම මරණයට ඔබටද හිමිකමක්‌ ඇත.

ධර්මය තුළ ජීවත්වන පිංවත් ඔබට, ඔබගේම ජීවිතය දෙසට හොඳින් සිත යොමුකරලා බැලුවහොත්, වැරැද්ද, නිවැරැද්ද හොඳින්ම පෙනෙනවා. ධර්මය කියලා කියන්නේ අනිත්‍යයට. යමක්‌ අනිත්‍ය යෑයි අපි නුවනින් දකින කොට, ඒ කෙරෙහි බිය සකස්‌ වෙනවා. මොකද ඒ වෙනස්‌ වන දෙයක්‌. මේ වෙනස්‌වීම නොදන්නා කෙනා, ස්‌වභාවයෙන්ම වෙනස්‌ වන දෙයක්‌ වෙනස්‌ නොවී පවත්වා ගැනීමට වෙහෙස ගන්නවා. එතැනදියි දුක සකස්‌ වෙන්නේ. සද්ධර්මයෙන් ඈත්වීම නිසා නිත්‍ය සංඥාවන් තුළින් රූප, වේදනා, සංඥා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ ධර්මයන් ගැනීමෙන් වර්තමාන සමාජය ලෝභය, ද්වේෂය, මෝහය තුළින් ඔද්දල් වෙලයි තියෙන්නේ. විනාශය දැක දැකත්, විනාශය ගැන කථා කරමින්ම, එහි ආදීනව දකිමින්ම විනාශය දෙසටමයි සැවොම ගමන් කරන්නේ.

'මම' නැමැති කුණු ගොඩට තවත් කසල එකතුවීමට ඉඩනොදෙන්න

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ...
සතර අපායෙන් මිදෙමු' 15 කොටස

රූපය දෙසත්, රූපය ඇසුරුකොට සකස්‌වෙන සිත දෙසත් ඔබ සතියෙන් සිහියෙන් යුක්‌තව බලා සිටින්න. ඇසේ අනිත්‍යභාවයත්, බාහිර රූපයන්ගේ අනිත්‍යභාවයත්, රූපයත් විඥානයත් ඵස්‌සය වීමෙන් සකස්‌වෙන වේදනා, හඳුනාගැනීම්, චෙිතනා, විඥානයන්ගේ අනිත්‍යභාවයත් දකින්න.

මාරයා තවත් මුහුණකින්...

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ....

'සතර අපායෙන් මිදෙමු' 16 කොටස

ඉකුත් ලිපියේ සටහන් කළා මාරයා කුළුමීමකු ලෙසින් සමාධිය තුළ සිටින භික්‍ෂුව ඉදිරියට පැමිණි ආකාරය. මෙම සටහන් කියවා ඔබ සෙවිය යුත්තේ මේ අත්දැකීම ලද භික්‍ෂුව නොව, එම අත්දැකීම උරුමකර දුන් ධර්මයේ සන්දිට්‌ඨික ගුණයයි. ඔබ භික්‍ෂුව සොයන්නේ නම් ඒ ඔබ සොයන්නේ මාරයාමය. මන්ද සෙවීම යනු මාර ධර්මයකි.

මාරයා කුළුමීමකු ලෙසින් පැමිණියේය

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ.....
'සතර අපායෙන් මිදෙමු' 15 කොටස

මේ සටහන් පුරාවට භික්‍ෂුව ද්වේෂය සහ මාරයා ගැන කරුණු සදහන් කළා. මෙහිදී මාරයා යනු කවරෙක්‌ද යන්න පිංවත් ඔබ දැනගැනීමට කැමැත්තෙන් ඇති. සමාජයේ බොහෝම තියුණු මතවාදයන් තිබෙනවා. මාරයා යනු සංකල්පයක්‌ පමණයි. මාරයා කියලා කෙනෙක්‌ නැහැ.

මෛත්‍රියත් පරෙස්‌සමින්!

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ 'සතර අපායෙන් මිදෙමු' 15 කොටස

පිංවත් ඔබට ලෝකය සුන්දර ලෙස චමත්කාරජනක ලෙස පෙනුන ද ලෝකය තුළ ක්‍රෝධය, ද්වේශය, ව්‍යාපාදය අති බහුලය. ලෝකය තුළ ක්‍රෝධය, ද්වේශය, ව්‍යාපාදය බහුලයි යනු මනුෂ්‍යයා තුළ සකස්‌වන්නාවූ අවිද්‍යාසහගත සිත ක්‍රෝධය, ද්වේශය, ව්‍යපාදය තුළින් අපවිත්‍රයි යන්නය. ලෝකය යනු සිතයි. සිතක්‌ යනු දුකයි. මේ දුක වැඩිවශයෙන් ඔබට සකස්‌කර දෙන්නේ ද්වේශයෙන් අපවිත්‍ර වූ ඔබගේ සිතමය. එහෙයින් ලෝකය තුළ ද්වේශය, ක්‍රෝධය,

හිංසාවේ ආදීනව තවදුරටත්...

මහරහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ 
'සතර අපායෙන් මිදෙමු' 15 කොටස


මේ සටහන ලියන මොහොතේ භික්‍ෂුව වැඩසිටින කඳු මුඳුනේ කුටියට වැව් පිටිය හොඳට පෙනෙනවා. මේ වෙලාවේ මීහරක්‌ 75 ක පමණ රංචුවක්‌ තණ උලා කනවා. වැවේ සිටින කිඹුලා ජලයෙන් මතුවෙලා යටයන නිසා වැව් දියට බැසීමට බයෙන් වතුර එකතුවී ඇති කුඩා දිය කඩිති වල සමහර සතුන් විවේක ගන්නවා. මේ සත්තු රැළ භික්‍ෂුවට පෙනෙන්නේ මාරසේනාවක්‌ හැටියට. නමුත් මේ මීහරක්‌ රංචුවේ හිමිකරු මේ සතුන් දකින්නේ සෞභාග්‍යයේ උල්පතක්‌ හැටියට. මේ සතුන්ගෙන් කිරි දොවන්නෙ නැහැ.

ගොනා පසු පස නඟුල එන්නා සේ.

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ

සතර අපායෙන් මිදෙමු 14 වැනි කොටස


සත්ව හිංසාවට අදාළවයි මේ සටහන ලියන්නේ. වර්තමානයේ රැකියාවක්‌, ව්‍යාපාරයක්‌, මෝස්‌තරයක්‌ හැටියටත් සත්ව හිංසාව කරන විශාල පිරිසක්‌ සිටිනවා. බොහෝම ඉහළ ශේ්‍රණියේ සමහරක්‌ බල්ලන් ඇතිකරන මහත්වරුන් බැල්ලිය පැටව් ලැබුවට පස්‌සේ බලුපැටියට සතියක්‌ වෙනකොට පශු වෛද්‍ය මහතා ලඟට බලුපැටව් රැගෙනවිත් එම සතුන්ගේ වලිගය කපාදමනවා. එය කරන්නේ මෝස්‌තරයකට. කුකුළු ගොවිපොළවල්වල කුකුළු පැටව් කුඩා කාලයේදීම එම සතුන්ගේ හොට කෙටිවෙන්න කපා දමනවා. ඌරු ගොවිපොළවල්වල ඊරිය පැටව් ගැසුවම පස්‌සේ ඌරු පැටවුන්ගේ දත් ගලවා දමනවා. ඊරියගේ තනපුඩු ආසාදනය වෙන නිසා. මේවා මහාපරිමානයෙන් සිද්ධවෙන්නාවූ සත්ව හිංසාවන්. මෙතනදී හිංසාවට ලක්‌වෙන්නේ කුඩා වයසේ සතුන්. මේ තිරිසන් සතුන් කුඩා වයසේම හිංසාවට ලක්‌වෙන්නේත් එම සතුන්ගේ කර්ම විපාකයක්‌ නිසා. කෙනෙක්‌ අකුසල් විපාකයන් අත්විඳින විට තව කෙනෙක්‌ අකුසල කර්මයන් රැස්‌කරනවා.

අකුසලයට පොකුරු ගසන්නට ඉඩ නොදෙන්න...

'සතර අපායෙන් මිදෙමු' 14 කොටස


ලොව්තුරා බුදුරජාණන් වහන්සේ චූලකර්ම විභංග සුත්‍රයේදී සුභ මානවකයාට බොහෝම ලස්‌සන ධර්මයක්‌ දේශනාකරනවා. සුභ මානවකයා මේ ලෝකයේ සත්වයා කර්මය දායාද කොට කර්මය මගේ කොටගෙන පවතීය කියලා. සුභ මානවකයා බුදුරජාණන් වහන්සේගෙන් අහන එක ප්‍රශ්නයක්‌ තමයි භාග්‍යවතුන් වහන්ස( මේ ලෝකයේ ජීවත්වන මනුෂ්‍යයන් සමහරු දීර්ඝායුෂ ලබමින් ජීවත්වෙනවා.

දානය මහත්ඵල මහානිසංශ වීමට

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ....

'සතර අපායෙන් මිදෙමු' 13 කොටස


ඔබව දන්දීමෙන් වළක්‌වන්න කවුරුන් හෝ සිටී නම්, ඒ මව්පියන් වේවා, බිරිඳ වේවා, දරුවන් වේවා, ඥාතීන්වේවා, හිතවතෙක්‌ වේවා ඔහු ඔබගේ ඥාතියෙක්‌ හෝ හිතවතෙක්‌ නොවන බව තරයේ සිහි තබාගන්න. එවැනි අය මගහරින්න.

ගස්‌ නගින දෙවියකු වී කුමට.....?

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ....
'සතර අපායෙන් මිදෙමු' 12 කොටස

භික්‍ෂුවට පසුගිය කාලවකවානුවේදී අවස්‌ථා කිහිපයකදීම පිංවතුන් තම නිවසේ, විහාරස්‌ථානයේ පැවති පිංකම්වලදී ලබාගත් ඡයාරූපවල දිව්‍ය ආලෝකයන් තිබෙන බව ප්‍රකාශ කළා. එම ඡයාරූප ගෙනත් පෙන්වුවා. ඇත්තටම ඒවා දිව්‍ය ආලෝක ද කියන්න භික්‍ෂුව දන්නෙ නැහැ. යම් පිංවතෙක්‌ එම ආලෝක නියත වශයෙන්ම දිව්‍ය ආලෝකයක්‌ය කියලා හිතලා ඒ තුළින් සතුටට පත්වෙනවා නම් තව තව පිංකම් කරගැනීමට, සිදු කරගැනීමට යොමු වෙනවා නම් තෙරුවන් කෙරෙහි වඩ වඩාත් ශ්‍රද්ධාව ඇති කරගන්නවා නම් නියත වශයෙන්ම ඒවා දිව්‍ය ආලෝකයන් යෑයි සිතුවට කමක්‌ නැහැ.

දායක ගෙදරක පසුගිය වසරක කඨින පිංකමක්‌ තිබුණා.

මංමුළා වූ සිතකට

''තස්‌මාතිහ තෙ භික්‌ඛු එවං සික්‌කතබ්බං ඉන්ද්‍රියේසු ගුත්තද්වාරො භවස්‌සාමි, භෝජනෙ මත්තඤ්ª, ජාගරියං අනුයුත්තො, විපස්‌සකො කුසලානං ධම්මානං, පුබ්බරත්තා පරරත්තං 

බෝධිපක්‌කයානං ධඡම්මානං භාවනානුයෝගං අනුයුත්තො විහරිස්‌සාමීති. ඒවං හි තේ භික්‌ඛු සික්‌ක තබ්බන්ති''

''භික්‌ෂුව මෙසේ හික්‌මිය යුතුවෙයි. ඉන්ද්‍රියන්හි රකින ලද දොරටු ඇතිවන්නෙමි. භෝජනයෙහි මාත්‍ර, හෙවත් පමණ දැන ගන්නේ වෙමි. නිදි වැරීමෙහි හෙවත් වීර්යයෙන් යුක්‌ත වූයේ වෙමි. කුසල ධර්මයෙහි විදර්ශන වන්නෙමි. පෙර පසු රාත්‍රීයෙහි බෝධි පාක්‌ෂික ධර්ම භාවනානුයෝගයෙහි යෙදුණේ වාසය කරන්නෙමියි භික්‌ෂුව මෙසේ හික්‌මිය යුතුයි.''

දෙව් සැපත් හරි වෙනස්‌...

දිව්‍ය ලෝක හයක්‌ තිබෙන බව අපි දනිමු. පහළ සිට ඉහළට එම දිව්‍ය ලෝකවල ආයුෂ ප්‍රමාණය මෙන්ම අනෙකුත් සැප පහසුකම් හා බලයද වැඩිය. ඉන් එක්‌ දිව්‍ය ලොකයක්‌ ගත්තද එහි වාසයකරන සියලු දෙවියන් එක්‌ ආකාර ජීවිත ගත නොකරයි. ආයුෂ, බලයෙන් හා තේජසින් එකිනෙක දෙවියන්ගේ ස්‌වභාවය හා ගති ලක්‌ෂණ වෙනස්‌ය. ආයු, වර්ණ, සැප,බල, ප්‍රඥ යන පංච ගතිද එකිනෙකට වෙනස්‌ය.මිනිස්‌ ලොවගත කළ කාලය තුළදී සිල්වත්ව වාසය කිරීමේ පින තුළින් දෙව්ලොව උපත ලැබුවද, දන්දීම, පරිත්‍යාග කිරීම, ප්‍රගුණ කර නොතිබුණේ නම් ආයුෂ, වර්ණ, සැපය, බලය, ප්‍රඥව කාරණා නොලැබෙනු ඇත. ඒවා ලැබෙනුයේ දන්දීමේ ආනිශංස මතයි. මේ නිසා එකම දෙව් ලොවක උපත ලබන දෙවියන් අල්පේශාක්‍ය හා මහේශාක්‍ය දෙවියන් ලෙස කොටස්‌ දෙකකට බෙදීමට ලක්‌ වේ.

ප්‍රායෝගික දහම සහ දන්නා දහම

ධර්මය ගැන වාද කරන පැවිදි, ගිහි අය මට හමු වී ඇත. ඇතැම්හු බර වචන සහිත අර සංකල්පය මේ සංකල්පය දනීදැයි අසති. ඔවුන් දන්නා බව හඟවති. තමන් හොඳ යහපත් කෙනෙක්‌, බෞද්ධයෙක්‌ යෑයි පෙන්වීමට ආශාකරන අය හමු වී ඇත. අර පොත මේ පොත කියවූ බවට පුරාඡේරු කියවන අය හමු වී ඇත. ඇතැම්හු අභිධර්මය අර ධර්මය දන්නා බවද, තවත් අය අර හාමුදුරුවන්ගෙන්, මේ හාමුදුරුවන්ගෙන් බණ අසන බව ද කියති. නමුත් දුකින් නිදහස්‌ වීමට උත්සාහ කරන, යහපත් ගතිගුණයන් ඇති, සරල පැවැත්මෙන් හෙබි අය හමු වී ඇත්තේ අතළොස්‌සකි. 

ධර්මය යනු හුදු දැනුමක්‌ නොවේ. එය අත්දැකීම් මත පදනම් වන්නකි.

පිනෙන් පොහොසත් වෙමු

පින් කරන්නෝ දෙව් සැප විඳින්නෝ වෙති. සැබවින්ම පින් කරන්නේ කෙසේද? නූතන සමාජය තුළ 'පින්' යනුවෙන් කරන දේවලින් සැබැවින්ම පින් පිරෙන්නේද? දෙව් සැප ලබාගැනීමට පින් කළ යුත්තේ කෙසේද යන්න අද දවසේ අප විමසා බැලිය යුතු කරුණකි. 

මෙරට බොහෝ ජනයා ජ්‍යෙතිෂය විශ්වාස කරන්නෝ වෙති. ඔවුන්ට පින් කිරීමට මතක්‌ වනුයේ යම් ජ්‍යෙතීර්වේදියකුගේ කීමක්‌ අනුවය.

සමාධියෙන් දුටු අකුසල් කන්දක්‌

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්සේ

සතර අපායෙන් මිදෙමු' 11 කොටස

ආරාණ්‍යවාසී භික්‍ෂුවක්‌ සවස දෙකට පමණ සමාධියෙන් පසුවෙනකොට සද්ධන්ත අමනුෂ්‍යයෙක්‌ දර්ශනය විය. මේ අමනුෂ්‍යයා භික්‍ෂුවට දර්ශනය වූයේ ඔහුගේ ඉඟටියෙන් පහළ කොටස පමණි. ඒ කියන්නේ කකුල් දෙක පමණකි. කකුල් දෙකේ උස අඩි විස්‌සක්‌ පමණ ඇති. කකුල් දෙක ශක්‌තිමත් මිනිසකුගේ ස්‌වභාවයෙන් යුත් අතර ඇල්සේෂන් බල්ලකුගේ ඇඟේ ඇති දිග රෝමයන් සේ දැඩි කළු පැහැති රෝමවලින් කකුල් දෙක පිරී තිබිණි.

දෙමාපියන් වෙනුවෙන් දරුවන්ට දරුවන් වෙනුවෙන් දෙමාපියන්ට

සතර අපායෙන් මිදෙමු' 10 කොටස

මේ සටහනේ තැනක සඳහන් කළා, මේ ලෝකධාතුවේ කෲරතර දුක්‌ විඳින සත්ත්වයන් පිළිබඳව. ආනන්තරිය පාපකර්ම කියන බලවත් අකුසල් හේතුවෙනුයි, අවීචි මහා නිරයේ නිරිසතුන්ගේ දුක මේ තරම් තියුණු. අවීචි මහා නිරයේ දුක්‌විඳින එක නිරිසතෙක්‌ සිටිනවා. ඔහු දේවදත්ත. අකුසලය, ජීවිතය කොටගත් කෙනෙක්‌. ජීවිතය පළිගැනීම, ද්වේෂය උදෙසාම මෙහෙයවූ කෙනෙක්‌. දුර නොබලා, ළඟ පමණක්‌ බලපු කෙනෙක්‌. අකුසල් සංස්‌කාරයන්ගේ උල්පතක්‌. ඒ උල්පතෙන් නිරතුරුව දුක වැගිරෙනවා. වැගිරෙන්නේ ජලය, කඳුළු නොවේ ගින්දරයි. එය ලෝකධාතුවේ අතිශය වේදනාකාරී දුකක්‌. ඔබත්, මමත් දිවා රාත්‍රී දෙකෙහිම මෙනෙහි කළ යුතුවූ දුකක්‌. මේ උතුම් මොහොතේ සතර අපායෙන් නොමිදුනහොත් අපටත් අනාගතයේ උරුමවූ දුකක්‌.

සත්තයි, ආයේ කිසිදවසක වරදින්නේ නැහැ

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ

සිත නැවතිලා. ඇසට රූප පේනවා. කනට ශබ්ද ඇසෙනවා. ඒත් ඒවා නිසා විතර්ක සකස්‌ වෙන්නේ නැහැ. දැස්‌ ඇරගෙන සිටින්නේ. පරිසරය පෙනෙන්නේ නැවතිලා තියෙනවා වාගේ. දැස්‌ වසාගනිද්දී පරිසරය මැකී යනවා. එතැනදී හිස්‌ බවක්‌ පෙනෙන්නේ. කාලය ගලාගෙන යනවා. සංස්‌කාර ගෙවීගෙන යනවා. වන පෙතේ දැඩි නිහඬතාවය නිහඬ සිත තව තවත් නිවා දමනවා.

බලන්න ඊර්ෂ්‍යාවේ වෛරයේ රඟ..

කාමයේ ආශ්වාදයට ඔබ තුළ ඇති කැමත්ත නිසා හේතුඵල ධර්මයන් අනුව සකස්‌වෙන ජූරි සභිකයන් පස්‌ දෙනෙක්‌ සිටිනවා. මේ අය එකම මොහොතක එක පේලියේ ඉඳගෙන ඉන්නෙ නැහැ. එක්‌ අයෙක්‌ හේතුවෙනුයි අනෙක්‌ ජූරි සභිකයා සකස්‌ වෙන්නේ. ඵලය සකස්‌වෙනවිට හේතුව මැකිල යනවා. මේ ධර්මතාවය නැවත නැවත සිද්ධවෙනවා. මේ ජූරි සභිකයෝ පස්‌දෙනා වෙන කවුරුවත් නොවේ. පස්‌ස, වේදනා, සංඥා, සංස්‌කාර, විඤ්ඤාණ කියන පස්‌ දෙනයි. මේ පස්‌දෙනාම බිහිවෙන්නේ රූපය කෙරෙහි ඔබ තුළ ඇති ජන්දරාගය නිසා. යම් රූපයක්‌ ස්‌පර්ෂය නිසා, ඔබ ප්‍රකටව හෝ අප්‍රකටව යම් විඳීමක්‌ ඇතිකරගත්තානම් ඒ විඳීම හේතුවෙන් සකස්‌වෙන හඳුනාගැනීමත්, ෙච්තනාවත්, විඤ්ඤාණයත් අනුනගේ දෙයක්‌ නොවේ. හේතුව තුළින්ම සකස්‌ කරගන්නා

හැංගි හැංගි වෙස්‌ බැන්දත්.

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ....

'සතර අපායෙන් මිදෙමු' 7 කොටස

භික්‍ෂුව මේ ලිපිය ලියන මොහොතේ වැඩසිටින්නේ අනුරාධපුර දිස්‌ත්‍රික්‌කයේ කැලෑබද ආරණ්‍යයක. විශාල කඳුවැටි කිහිපයකින් වටව ඇති රමණිය බිමක්‌. උස්‌ ගල් කන්දේ නැගෙනහිරට මුහුණලා භික්‍ෂුව වැඩසිටින කුටිය තිබෙන්නේ. කඳුමුදුනේ සිට බලනකොට කඳුපාමුල දර්ශනීය වැව, අතුරු කඳුවැටි, කුඹුරුයාය, අක්‌කර දසදහස්‌ ගණනක විහිදුන වනපෙත, පක්‌ෂීන්, වන සතුන් සැබෑම ආරණ්‍යයක ලක්‍ෂණ සියල්ලම මෙහි තිබෙනවා. භික්‍ෂුව මේ ආසනය මත වාඩිවෙලා මේ පරිසරය දෙස බලනකොට මෙහෙම සිතුණා. මේ මොහොතේ චමත්කාර ජනක පරිසරයක්‌ මේ වටපිටවේ තිබුණත් අතීතයේ මේ ස්‌ථානය මහා කටුක කාන්තාරයක්‌ව තිබෙන්නට ඇති. ජලයෙන් පිරී ඉතිරී ගිය මුහුදක්‌,

පිං පව් එනවා අපි පසු පස්‌සේ II

මහ රහතුන් වැඩි මග ඔස්‌සේ....

'සතර අපායෙන් මිදෙමු' 6 කොටස


මේ ලිපිය ලියන අවස්‌ථාවේ භික්‍ෂුව වැඩසිටින්නේ රජරට ප්‍රදේශයේ ආරණ්‍යයකය. භික්‍ෂුව වැඩසිටින ගල් කන්දේ ඉහළ කුටියට ගල් කන්ද පාමුල පිහිටි වැව හොඳට පෙනෙනවා. ඉඩෝර කාලය නිසා වැව හුඟක්‌ හිඳිලා. ඊයේ රාත්‍රී 8.00 පමණ මුළු කඳුවැටියම දෝංකාර දෙමින් වෙඩි හඬක්‌ ඇසුනා. මෙය මේ ප්‍රදේශයට සාමාන්‍ය සිද්ධියක්‌. පිපාසයට ජලය සොයාගෙන එන වන සතුනට දඩයක්‌කරුවන් වෙඩි තියනවා. මුළු රාත්‍රිය පුරාම වැවේ මාළු දැල් එලලා වැව බොර කරනවා, මාළු කලබල කරලා දැලේ පැටලෙන්න.

දරුවන් ශික්ෂණය කළ යුත්තේ කෙසේද?

අවුරුදු දොළහට අඩු ළමුන් පරිසරයෙන් උකහාගන්න වෙිගයේ ප්‍රතිශතය ඉතාම ඉහළ අගයක් ගනී. දරුවා එම පරිසරයට අනුගත වෙමින් වර්ධනය වෙයි. දරුවා කුඩා කල සිට ව්‍යාපාරික පරිසරයක ජීවත් වූවා නම්, එම දරුවා බොහෝ අවස්ථාවලදී ව්‍යාපාරිකයෙකු වීමේ සම්භාවිතාව වැඩියි.

දේශපාලන පරිසරයක හැදෙන වැඩෙන දරුවෙකු තුළ දේශපාලනිකව සිතීමට පෙළඹීමේ හැකියාව වැඩියි.මත්ද්‍රව්‍යවලට හුරුපුරුදු වූණ පරිසරයක හැදෙන වැඩෙන දරුවාද මත්ද්‍රව්‍ය පරිසරයේ හැදෙනවා වැඩෙනවා වෙන්න පුළුවන්. අධ්‍යාපනික පරිසරයක් තිබෙන නිවෙසක දරුවන් ඉතාමත්ම හොඳින් අධ්‍යාපනය ලබනවා වෙන්න පුළුවන්.දෙමව්පියන් ගුරුවරුන් යුවළක් නම්, ඔවුන්ගේ පරිසරය ශාස්ත්‍රීය පැත්තට යොමුවීමේ සම්භාවිතාව වැඩියි. ජිවන පරිසරය දරුවාගේ ඉදිරි ගමන සාර්ථක අසාර්ථක බව තීරණය කරන ඉතාම වැදගත් සාධකය වෙයි. රාත්‍රිය ආයෝජන කාලයක් වන අතර කුස්සිය සහ සාලය ආයෝජන ප්‍රවර්ධන කලාපයක් වෙයි. මෙම කලාප දෙකම ශික්ෂණය යන ප්‍රභේදයට අයත් වන අතර දෙමව්පියන් රාත්‍රිිය එළඹෙන විට හැසිරෙන ආකාරය ද දරුවන්ගේ අනාගතයට ඉතාම වැදගත් ලෙස බලපායි.

සදහම් දැනුම

ප්‍රශ්නය

බුදුන් වහන්සේ කුරු රට කම්මාසදම්ම නම් නියම් ගමෙහිදී ශ්‍රාවක පිරිස අමතා ‘මහා සතිපට්ඨාන සූත්‍ර දේශනාව දේශනා කරමින් ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය මෙසේ විස්තර කළහ.

මහණෙනි, දුක් නැති කිරීමේ පිළිවෙත. නම් වූ ආර්ය සත්‍යය කුමක්ද? එය නම්, සම්මා දිට්ඨි, සම්මා සංකප්ප , සම්මා වාචා , සම්මා කම්මන්ත, සම්මා ආජීව, සම්මා වායාම, සම්මා සති හා සම්මා සමාධි නම් වු ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගයයි. මෙම මාර්ගයෙහි පළමු අංගය වූ සම්මා දිට්ඨි හෙවත් නිවැරැදි දැකීම පිළිබඳව ධර්ම විවරණයක් කරන්න.

පිළිතුර